Yetişkinlerde Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı ve Tedavisi

Gözyaşı, göz yüzeyinin nemli ve sağlıklı kalmasına yardımcı olurken göz kırpma hareketiyle göz yüzeyine düzenli olarak yayılır. Görevini tamamlayan gözyaşının önemli bir bölümü, göz kapaklarının buruna yakın kısmındaki küçük açıklıklardan başlayarak gözyaşı boşaltım sistemi aracılığıyla burun boşluğuna ulaşır.

Bu sistemin herhangi bir bölümünde daralma veya tıkanıklık meydana gelmesi, gözyaşının normal şekilde boşalmasını engelleyebilir. Bunun sonucunda göz sulanması, gözyaşının yanaktan akması, çapaklanma ve tekrarlayan enfeksiyonlar görülebilir.

Yetişkinlerde gözyaşı kanalı tıkanıklığı, göz sulanmasının önemli nedenlerinden biridir. Ancak her göz sulanması gözyaşı kanalının tıkalı olduğu anlamına gelmez. Doğru tedavinin belirlenebilmesi için sulanmanın nedeninin ve tıkanıklığın gözyaşı sisteminin hangi bölümünde bulunduğunun değerlendirilmesi gerekir.

Gözyaşı Boşaltım Sistemi Nasıl Çalışır?

Gözyaşı boşaltım sistemi, üst ve alt göz kapaklarının buruna yakın bölümünde bulunan küçük gözyaşı delikleriyle başlar. Bu açıklıklar gözyaşı kanalcıklarına, ardından gözyaşı kesesine ve nazolakrimal kanal olarak adlandırılan gözyaşı kanalına bağlanır. Sistem burun boşluğunda sonlanır.

Göz kırpma hareketi, gözyaşının göz yüzeyine yayılmasının yanı sıra gözyaşı boşaltım sistemine yönlendirilmesine de yardımcı olur.

Bu sistemin başlangıcından buruna açıldığı noktaya kadar farklı seviyelerde daralma veya tıkanıklık oluşabilir.

Yetişkinlerde Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığının Belirtileri Nelerdir?

Yetişkinlerde gözyaşı kanalı tıkanıklığının en belirgin bulgularından biri sürekli veya tekrarlayan göz sulanmasıdır.

Başlangıç döneminde sulanma özellikle:

• Rüzgârlı havalarda,
• Soğukta,
• Açık havada,
• Göz yüzeyinin tahriş olduğu durumlarda

daha belirgin olabilir.

Tıkanıklık ilerledikçe sulanma sürekli hale gelebilir ve gözyaşı yanaktan aşağı doğru akabilir.

Bunun yanında:

• Gözde çapaklanma,
• Tekrarlayan enfeksiyon,
• Gözün buruna yakın bölümünde şişlik,
• Gözyaşı kesesi bölgesinde hassasiyet,
• Kızarıklık

gibi şikâyetler de görülebilir.

Her Göz Sulanması Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı mıdır?

Hayır. Bu ayrım oldukça önemlidir.

Göz sulanması yalnızca gözyaşı boşaltım sistemindeki tıkanıklıklardan kaynaklanmaz. Göz kuruluğu, göz yüzeyindeki tahriş, göz kapağının konum bozuklukları, kirpik problemleri ve bazı göz hastalıkları da refleks gözyaşı üretiminin artmasına neden olabilir.

Dolayısıyla “gözüm sulanıyor” şikâyeti tek başına gözyaşı kanalı ameliyatı gerektiği anlamına gelmez.

Muayenede hem göz yüzeyinin hem göz kapaklarının hem de gözyaşı boşaltım sisteminin değerlendirilmesi, sorunun kaynağının belirlenmesi açısından önemlidir.

Sonradan Gelişen Gözyaşı Kanalı Tıkanıklıkları

Yetişkinlerde gözyaşı boşaltım sisteminin farklı seviyelerinde sorun gelişebilir.

Bunlar temel olarak:

1. Gözyaşı deliğinin daralması veya kapanması,
2. Gözyaşı kanalcıklarının daralması veya tıkanması,
3. Gözyaşı kesesi içerisindeki problemler,
4. Nazolakrimal kanal tıkanıklığı

şeklinde görülebilir.

Tedavi yöntemi tıkanıklığın bulunduğu seviyeye göre değişebileceğinden, öncelikle problemin yerinin belirlenmesi gerekir.

Gözyaşı Kanalı Neden Tıkanır?

Yetişkinlerde gözyaşı kanalı tıkanıklığı farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda belirgin bir neden tespit edilemeyebilirken yaşla birlikte gözyaşı yollarında gelişen değişiklikler de rol oynayabilir.

Geçirilmiş enfeksiyonlar, travmalar, gözyaşı yollarını etkileyen cerrahiler veya çevre dokulardaki bazı hastalıklar gözyaşı boşaltım sistemini etkileyebilir.

Daha nadir durumlarda gözyaşı kesesi veya çevresindeki kitleler de boşaltım sistemini etkileyebileceğinden, özellikle alışılmadık klinik bulguların bulunduğu hastalarda ayrıntılı değerlendirme önem taşır.

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda hastanın şikâyetleri ve ayrıntılı göz muayenesi temel öneme sahiptir.

Muayenede göz kapaklarının pozisyonu, gözyaşı delikleri, göz yüzeyi ve gözyaşı yolları değerlendirilir. Gerekli durumlarda gözyaşı kanalının açıklığını ve tıkanıklığın seviyesini değerlendirmeye yönelik ek testler uygulanabilir.

Özellikle tek taraflı, sonradan ortaya çıkan veya tekrarlayan enfeksiyonlarla birlikte seyreden sulanmalarda problemin nedeninin belirlenmesi önemlidir.

Ankara gözyaşı kanalı tıkanıklığı tedavisi planlanırken de öncelikle tıkanıklığın yeri ve hastanın gözyaşı sistemi anatomisi değerlendirilmelidir.

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Enfeksiyona Neden Olabilir mi?

Gözyaşı kanalının tıkanması durumunda gözyaşı, gözyaşı kesesinde yeterince boşaltılamadan birikebilir. Bu durum bazı hastalarda enfeksiyon gelişmesine zemin hazırlayabilir.

Gözyaşı kesesinin enfeksiyonu dakriyosistit olarak adlandırılır.

Gözün buruna yakın bölümünde:

• Ağrılı şişlik,
• Belirgin kızarıklık,
• Hassasiyet,
• Çapaklanma

gibi bulgular ortaya çıkabilir.

Bu belirtilerin gelişmesi durumunda göz hastalıkları uzmanına başvurulması önemlidir.

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı ve Diğer Göz Ameliyatları

Katarakt, glokom veya retina gibi göz içi cerrahisi planlanan bir hastada aktif gözyaşı yolu enfeksiyonu veya belirgin gözyaşı kanalı tıkanıklığı bulunması ayrıca değerlendirilmelidir.

Gözyaşı kesesindeki enfeksiyon odağının göz içi cerrahiler açısından oluşturabileceği risk nedeniyle, bazı hastalarda öncelikle gözyaşı yollarındaki problemin tedavi edilmesi gerekebilir.

Hangi işlemin önce yapılacağı hastanın göz bulguları ve planlanan cerrahiye göre göz hastalıkları uzmanı tarafından belirlenir.

Yetişkinlerde Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Tedavisi

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı tedavisi, tıkanıklığın bulunduğu bölgeye ve nedenine göre planlanır.

Gözyaşı deliğindeki bir daralma ile daha aşağı seviyedeki nazolakrimal kanal tıkanıklığı aynı problem değildir ve uygulanacak tedavi de farklı olabilir.

Yetişkinlerde tam nazolakrimal kanal tıkanıklıklarında cerrahi tedavi gerekebilir. Bu durumda en sık değerlendirilen yöntemlerden biri dakriyosistorinostomi (DSR) ameliyatıdır.

Dakriyosistorinostomi (DSR) Ameliyatı Nedir?

Dakriyosistorinostomi, kısaca DSR ameliyatı, tıkalı gözyaşı kanalının bypass edilerek gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir drenaj yolu oluşturulmasını amaçlayan cerrahi yöntemdir.

Buradaki temel amaç, gözyaşının tıkalı olan doğal kanal bölümünü geçmek zorunda kalmadan burun boşluğuna ulaşabileceği yeni bir yol oluşturmaktır.

DSR ameliyatı farklı cerrahi yaklaşımlarla gerçekleştirilebilir.

Eksternal DSR Nedir?

Eksternal DSR, gözyaşı kesesine cilt tarafından ulaşılarak gerçekleştirilen cerrahi yöntemdir.

Bu yaklaşım cerraha gözyaşı kesesini doğrudan değerlendirme olanağı sağlar. Özellikle gözyaşı kesesi içerisinde taş, kitle veya farklı bir patolojiden şüphelenilen bazı hastalarda bu doğrudan görüş önemli olabilir.

Cilt üzerinde kesi yapıldığı için ameliyat sonrasında bir kesi hattı bulunur. Bunun görünürlüğü hastanın cilt yapısına, cerrahi tekniğe ve yara iyileşmesine bağlı olarak kişiden kişiye değişebilir.

Endoskopik DSR Nedir?

Bazı hastalarda DSR ameliyatı burun içerisinden endoskopik yaklaşımla da gerçekleştirilebilir. Bu yöntemde cilt üzerinde dışarıdan bir kesi yapılmadan gözyaşı kesesi ile burun arasında yeni bir drenaj yolu oluşturulması amaçlanır.

Eksternal veya endoskopik yöntemin seçimi her hasta için aynı değildir. Tıkanıklığın özellikleri, gözyaşı kesesinin durumu, burun anatomisi, eşlik eden hastalıklar ve daha önce geçirilmiş işlemler yöntemin belirlenmesinde etkili olabilir.

DSR Ameliyatında Silikon Tüp Kullanılır mı?

Bazı DSR ameliyatlarında oluşturulan gözyaşı yolunun açık kalmasına yardımcı olmak amacıyla silikon tüp kullanılabilir.

Silikon tüp geçici olarak gözyaşı sisteminde bırakılır ve uygun zamanda çıkarılır. Tüp kullanımının gerekip gerekmediği ve ne kadar süre tutulacağı hastanın özelliklerine ve uygulanan cerrahi yönteme göre belirlenir.

Her DSR ameliyatında silikon tüp kullanılması zorunlu değildir.

DSR Ameliyatı Sonrasında İz Kalır mı?

Eksternal DSR yönteminde cilt üzerinde bir kesi yapılmaktadır. Cerrahi kesinin yerleşimi, kullanılan sütürler, kişinin cilt yapısı ve yara iyileşme özellikleri ameliyat izinin görünümünü etkileyebilir.

İyileşme sürecinde kesi hattının görünümü zamanla değişir. Yara dokusunun olgunlaşması aylar sürebilir.

Doktorun önerisine göre güneşten korunmak ve yara bölgesine uygun bakım uygulamak önemlidir. İşlem bölgesinin kaşınmaması ve erken dönemde travmadan korunması gerekir.

Sigara kullanımı, yoğun güneş maruziyeti ve yara bakımının aksatılması da iyileşme sürecini olumsuz etkileyebilir.

Ankara Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Tedavisi

Ankara gözyaşı kanalı tıkanıklığı tedavisi için yapılacak değerlendirmede öncelikle göz sulanmasının gerçek nedeni belirlenmelidir.

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı saptandığında ise tıkanıklığın seviyesi, gözyaşı kesesinin durumu, geçirilmiş enfeksiyonlar ve hastanın göz sağlığı birlikte değerlendirilerek tedavi planı oluşturulur.

Gerekli hastalarda DSR cerrahisi gündeme gelebilir. Eksternal veya endoskopik yaklaşımın seçimi ise hastanın anatomik ve klinik özelliklerine göre yapılmalıdır.

Oküloplastik cerrahi kapsamında gözyaşı yollarının değerlendirilmesinde temel amaç yalnızca göz sulanmasını azaltmak değil, gözyaşının fizyolojik olarak boşalabileceği işlevsel bir drenaj yolu sağlamaktır.

Bilimsel Çalışmalar

Prof. Dr. Emine Malkoç Şen’in erişkin gözyaşı yolları, epifora ve dakriyosistorinostomi konusunda yayımlanmış bilimsel çalışmaları bulunmaktadır:

A. Yazıcı, A. Altınok, Emine Şen ve ark. “Tek Arka Flepli Eksternal Dakriyosistorinostomi Ameliyatı ve Silikon Tüp Entübasyonu.” MN Oftalmoloji, 2013;20(1):50–55.

Ceylanoglu KS, Acar A, Emine Şen. “Overview of Epiphora Referred to Oculoplastic Surgery Clinic in Adults.” Beyoglu Eye Journal, 2023;8(1):45–49.

FÇ Eroğlu, Emine Şen ve ark. “Kanalikül Yaralanmalarının Mini-Monoka Tüp ile Onarımında İdeal Cerrahi ve Tüpün Çıkarılması için Uygun Zamanlama: Kesitsel Bir Çalışma.” Türkiye Klinikleri Journal of Ophthalmology, 2024;33(2):87–93.

Sıkça Sorulan Sorular

Yetişkinlerde gözyaşı kanalı tıkanıklığının belirtileri nelerdir?

En sık belirti sürekli veya tekrarlayan göz sulanmasıdır. Çapaklanma, gözyaşının yanaktan akması ve tekrarlayan enfeksiyonlar da görülebilir.

Her göz sulanması gözyaşı kanalı tıkanıklığı anlamına gelir mi?

Hayır. Göz kuruluğu, göz yüzeyi hastalıkları, göz kapağı problemleri ve farklı nedenler de sulanmaya yol açabilir. Bu nedenle nedenin göz muayenesi ile belirlenmesi gerekir.

DSR ameliyatı nedir?

Dakriyosistorinostomi (DSR), tıkalı gözyaşı kanalını bypass ederek gözyaşı kesesi ile burun arasında yeni bir drenaj yolu oluşturmayı amaçlayan cerrahi yöntemdir.

DSR ameliyatı burun içinden yapılabilir mi?

Evet. Uygun hastalarda DSR ameliyatı burun içerisinden endoskopik yöntemle gerçekleştirilebilir. Eksternal ve endoskopik yaklaşım arasındaki seçim hastanın özelliklerine göre yapılır.

Eksternal DSR ameliyatından sonra iz kalır mı?

Eksternal DSR’de cilt kesisi bulunmaktadır. İzin görünümü cerrahi teknik, cilt özellikleri ve kişinin yara iyileşmesine göre değişiklik gösterebilir.

Ankara’da gözyaşı kanalı tıkanıklığı için ne zaman muayene olunmalıdır?

Sürekli göz sulanması, tekrarlayan çapaklanma, gözyaşının yanaktan akması veya gözyaşı kesesi bölgesinde şişlik ve kızarıklık bulunması durumunda göz hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirme yapılması uygundur.

Bilgilendirme

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her hastanın göz yapısı, gözyaşı yollarının anatomisi ve tedavi gereksinimi farklı olabilir. Buradaki bilgiler doktor muayenesi, tanı veya kişiye özel tedavi planlamasının yerine geçmez. Tanı ve tedavi için göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.