Çocuklarda Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı ve Gözyaşı Boşaltım Sistemi

Gözyaşı boşaltım sistemi, göz yüzeyinin sağlıklı kalmasında önemli görev üstlenen yapılardan biridir. Gözyaşı, göz kırpma hareketiyle göz yüzeyine yayılır; gözün nemli kalmasına, korneanın korunmasına ve net görmenin sürdürülmesine yardımcı olur. Görevini tamamlayan gözyaşının önemli bir bölümü ise göz kapaklarının iç kısmındaki küçük açıklıklardan başlayarak gözyaşı kanalları aracılığıyla burun boşluğuna ulaşır.

Bebeklerde bu sistemin buruna açılan bölümünün doğum sonrasında tam olarak açılmaması doğuştan gözyaşı kanalı tıkanıklığı olarak adlandırılır. Bu durumda bebeğin bir veya iki gözünde sürekli sulanma, çapaklanma ve tekrarlayan enfeksiyon benzeri belirtiler görülebilir.

Çocuklarda gözyaşı kanalı tıkanıklığı sık karşılaşılan gözyaşı yolu problemlerinden biridir. Tedavinin nasıl planlanacağı; çocuğun yaşı, tıkanıklığın özellikleri, şikâyetlerin şiddeti ve daha önce uygulanan tedavilere göre değişmektedir.

Gözyaşı Boşaltım Sistemi Nasıl Çalışır?

Gözyaşı boşaltım sistemi, üst ve alt göz kapaklarının buruna yakın bölümünde bulunan küçük gözyaşı deliklerinden başlar. Bu açıklıklar gözyaşı kanalcıkları aracılığıyla gözyaşı kesesine, ardından nazolakrimal kanal adı verilen gözyaşı kanalına bağlanır. Sistem burun boşluğuna açılarak sonlanır.

Göz kırpma sırasında gözyaşı göz yüzeyine yayılırken aynı zamanda boşaltım sistemine doğru yönlendirilir. Böylece sürekli üretilen gözyaşının fazlası göz yüzeyinden uzaklaştırılır.

Bu sistemin herhangi bir bölümünde meydana gelen tıkanıklık gözyaşının normal şekilde boşalmasını engelleyebilir. Bunun sonucunda gözde sürekli sulanma ve gözyaşının yanaktan aşağı akması görülebilir.

Doğuştan Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Nedir?

Doğuştan gözyaşı kanalı tıkanıklığı, bebeğin gözyaşı boşaltım sisteminin özellikle buruna açıldığı alt bölümün doğum sonrasında tamamen açılmaması sonucunda ortaya çıkabilir.

Tıkanıklık nedeniyle gözyaşı normal şekilde burun boşluğuna ulaşamaz ve gözde birikmeye başlar. Bu durum çoğunlukla doğumdan sonraki ilk haftalar veya aylarda fark edilir.

Bazı bebeklerde belirtiler hafifken bazı çocuklarda yoğun çapaklanma, sürekli sulanma ve tekrarlayan enfeksiyonlar görülebilir.

Bebeklerde Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir?

Doğuştan gözyaşı kanalı tıkanıklığında en sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• Bir veya iki gözde sürekli sulanma,

• Gözyaşının yanaktan aşağı akması,

• Tekrarlayan çapaklanma,

• Kirpiklerin birbirine yapışması,

• Göz çevresinde tahriş,

• Gözyaşı kesesi bölgesinde şişlik,

• Tekrarlayan enfeksiyon bulguları.

Çapaklanma nedeniyle durum zaman zaman konjonktivit ile karıştırılabilir. Bu nedenle tekrarlayan sulanma ve çapaklanması bulunan bebeklerin göz hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Çocuklarda Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda bebeğin veya çocuğun öyküsü ve göz muayenesi önem taşır. Sulanmanın ne zaman başladığı, tek veya iki taraflı olup olmadığı, çapaklanma ve enfeksiyon bulunup bulunmadığı değerlendirilir.

Her sulanan gözün nedeni gözyaşı kanalı tıkanıklığı değildir. Çocuklarda sulanmaya neden olabilecek diğer göz hastalıklarının ayırt edilmesi gerekir.

Bu nedenle Ankara çocuklarda gözyaşı kanalı tıkanıklığı tedavisi planlanmadan önce gözün ve gözyaşı yollarının ayrıntılı olarak değerlendirilmesi önemlidir.

Gözyaşı Kanalı Masajı Nasıl Yapılır?

Doğuştan gözyaşı kanalı tıkanıklığında bebeğin yaşı ve muayene bulguları uygun olduğunda ilk dönemde gözyaşı kesesi bölgesine masaj önerilebilir.

Masajın amacı gözyaşı kesesi ve kanal içerisinde basınç oluşturarak kanalın buruna açılan bölümündeki tıkanıklığın açılmasına yardımcı olmaktır.

Ancak masajın doğru noktaya ve doğru teknikle uygulanması önemlidir. Bu nedenle ailelerin internet üzerinden görülen rastgele yöntemler yerine, masajın nasıl yapılacağını muayene sırasında hekimlerinden öğrenmeleri gerekir.

Doğuştan gözyaşı kanalı tıkanıklıklarının önemli bir bölümü bebeğin büyümesiyle ve uygun takip ile kendiliğinden açılabilir. Açılmayan veya belirgin şikâyetlere neden olan olgularda ise sonraki tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Gözyaşı Kanalı Sondalama (Probing) İşlemi Nedir?

Masaj ve takip ile açılmayan gözyaşı kanalı tıkanıklıklarında sondalama, diğer adıyla probing işlemi değerlendirilebilir.

İşlem sırasında gözyaşı kanalının üst bölümünden ince bir sonda ile girilerek kanal boyunca ilerlenir ve burun tarafındaki tıkanıklığın açılması amaçlanır.

Çocuklarda sondalama işlemi genellikle ameliyathane koşullarında ve genel anestezi altında gerçekleştirilir. İşlemin nasıl ve ne zaman uygulanacağı çocuğun yaşına ve klinik durumuna göre belirlenir.

Özellikle yoğun sulanma, belirgin çapaklanma, gözyaşı kesesinde şişlik veya tekrarlayan enfeksiyon bulunan çocuklarda tedavi zamanlaması farklı olabilir. Bu nedenle yalnızca belirli bir yaşın beklenmesi yerine çocuğun klinik bulgularının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Sondalama İşlemi Ne Zaman Yapılır?

Doğuştan gözyaşı kanalı tıkanıklığında tedavi zamanlaması her çocuk için aynı değildir. İlk dönemde kendiliğinden açılma ihtimali bulunduğundan uygun hastalarda takip ve masaj uygulanabilir.

Ancak kanalın açılmaması, belirtilerin devam etmesi veya tekrarlayan enfeksiyonların bulunması durumunda sondalama gündeme gelebilir.

Çocuğun yaşı ilerledikçe basit membran tıkanıklığına ek olarak gözyaşı yollarında daha karmaşık değişiklikler bulunabileceğinden tedavi yaklaşımı da değişebilir. Bu nedenle sondalamanın zamanlaması çocuk özelinde değerlendirilmelidir.

Silikon Tüp Entübasyonu Nedir?

Sondalama ile yeterli açıklığın sağlanamadığı veya tıkanıklığın tekrarladığı bazı çocuklarda silikon tüp entübasyonu uygulanabilir.

Bu yöntemde gözyaşı boşaltım sistemi içerisinden ince bir silikon tüp geçirilerek kanalın belirli bir süre açık kalması amaçlanır. Silikon tüpün ne kadar süre kalacağı hastanın durumuna ve kullanılan yönteme göre belirlenir ve daha sonra çıkarılır.

Prof. Dr. Emine Malkoç Şen’in doğumsal nazolakrimal kanal tıkanıklığında bikanaliküler silikon entübasyon tekniği ve sonuçları üzerine bilimsel çalışmaları bulunmaktadır.

Dakriyosistorinostomi (DSR) Nedir?

Diğer yöntemlerle yeterli sonuç alınamayan veya daha ileri yaşta başvuran seçilmiş hastalarda dakriyosistorinostomi (DSR) ameliyatı değerlendirilebilir.

DSR ameliyatında gözyaşı kanalındaki tıkalı bölümün bypass edilmesi ve gözyaşı kesesi ile burun boşluğu arasında yeni bir drenaj yolu oluşturulması amaçlanır.

Bazı olgularda ameliyat sırasında silikon tüp de kullanılabilir. Uygulanacak cerrahi yöntem; çocuğun yaşı, tıkanıklığın seviyesi, daha önce gerçekleştirilen işlemler ve gözyaşı yollarının anatomisine göre belirlenir.

Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Doğuştan gözyaşı kanalı tıkanıklıklarının bir bölümü kendiliğinden açılabilmektedir. Bununla birlikte devam eden tıkanıklık bazı çocuklarda sürekli sulanma ve çapaklanmaya neden olabilir.

Gözyaşının kese içerisinde birikmesi tekrarlayan enfeksiyonlara zemin hazırlayabilir. Gözyaşı kesesinde belirgin kızarıklık, ağrı ve şişlik oluşması durumunda çocuğun gecikmeden hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle tedavi gerekip gerekmediği yalnızca sulanmanın bulunmasına göre değil; çocuğun yaşı, belirtilerin şiddeti ve muayene bulgularına göre belirlenmelidir.

Ankara Çocuklarda Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı Tedavisi

Ankara çocuklarda gözyaşı kanalı tıkanıklığı tedavisi çocuğun yaşı, gözyaşı yollarının durumu ve şikâyetlerin şiddetine göre kişiye özel olarak planlanmaktadır.

Tedavi sürecinde takip ve masajdan sondalama işlemine, silikon tüp entübasyonundan gerekli durumlarda DSR cerrahisine kadar farklı yöntemler değerlendirilebilir.

Burada temel amaç yalnızca sulanmayı ortadan kaldırmak değil, gözyaşının fizyolojik boşaltımını sağlayan sistemin sağlıklı şekilde çalışmasını mümkün olduğunca yeniden sağlamaktır.

Çocuklarda gözyaşı yollarına yönelik girişimlerin planlanmasında gözyaşı boşaltım sistemi anatomisinin değerlendirilmesi ve uygun tedavinin doğru zamanda seçilmesi önem taşır.

Bilimsel Çalışmalar

Prof. Dr. Emine Malkoç Şen’in doğumsal gözyaşı kanalı tıkanıklığı ve silikon entübasyon konusunda yayımlanmış ve bilimsel toplantılarda sunulmuş çalışmaları bulunmaktadır:

Emine Şen, O. Konuk, M. Ünal. “Doğumsal Nazolakrimal Kanal Tıkanıklığı Tedavisinde Bikanaliküler Silikon Entübasyon.” MN Oftalmoloji, 17(1), 31–37, 2010.

Emine Şen, O. Konuk, M. Ünal. “Doğumsal NLK Tıkanıklığı Tedavisinde Bikanaliküler Silikon Entübasyon Tekniği Sonuçları.” Türk Oftalmoloji Derneği 43. Ulusal Kongresi, 11–15 Kasım 2009, Antalya.

Sıkça Sorulan Sorular

Bebeklerde gözyaşı kanalı tıkanıklığı kendiliğinden geçer mi?

Doğuştan gözyaşı kanalı tıkanıklıklarının bir bölümü bebeğin büyümesiyle birlikte kendiliğinden açılabilir. Çocuğun yaşı ve belirtilerine göre takip ve gözyaşı kesesi masajı önerilebilir.

Bebeklerde gözyaşı kanalı masajı nasıl yapılır?

Masaj gözyaşı kesesi bölgesine uygun yönde ve teknikle uygulanmalıdır. Yanlış uygulamadan kaçınmak için tekniğin göz hastalıkları uzmanı tarafından aileye gösterilmesi önerilir.

Gözyaşı kanalı sondalama işlemi nedir?

Sondalama, ince bir sonda yardımıyla gözyaşı boşaltım sistemindeki doğuştan tıkanıklığın açılmasını amaçlayan işlemdir. Çocuklarda genellikle ameliyathane koşullarında ve genel anestezi altında uygulanır.

Gözyaşı kanalı tıkanıklığında silikon tüp neden kullanılır?

Sondalama ile yeterli açıklığın sağlanamadığı veya tıkanıklığın tekrarladığı bazı çocuklarda kanalın açık kalmasına yardımcı olmak amacıyla silikon tüp entübasyonu uygulanabilir.

Gözyaşı kanalı tıkanıklığı enfeksiyon yapar mı?

Gözyaşının kese içerisinde birikmesi bazı çocuklarda tekrarlayan çapaklanma ve enfeksiyonlara zemin hazırlayabilir. Gözyaşı kesesi bölgesinde kızarıklık, hassasiyet veya şişlik gelişmesi durumunda hekim değerlendirmesi gerekir.

Ankara’da çocuklarda gözyaşı kanalı tıkanıklığı için ne zaman doktora başvurulmalıdır?

Bebekte sürekli sulanma, tekrarlayan çapaklanma, gözyaşının yanaktan akması veya gözyaşı kesesi bölgesinde şişlik bulunuyorsa göz hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmesi uygundur.

Bilgilendirme

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her çocuğun göz yapısı, gözyaşı yollarının anatomisi ve tedavi gereksinimi farklı olabilir. Buradaki bilgiler doktor muayenesi, tanı veya kişiye özel tedavi planlamasının yerine geçmez. Tanı ve tedavi için göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.