Selektif (Seçici) Lazer Trabeküloplasti (SLT), glokom tedavisinde son dönemlerde özellikle dikkat çeken önemli bir tedavi yöntemidir. Glokom, göz tansiyonu, çoğunlukla göz içi basıncı (GİB)’nın normalden yüksek olmasıyla karakterize, multifaktoryel, sinsi ilerleyen, göz sinirinde hasara ve kontrol edilemediğinde kalıcı görme kaybına yol açabilen ciddi bir hastalıktır.
Sıklıkla asemptomatik (belirti vermeden) ilerleyebilen bu hastalık, rutin muayene sırasında GİB’nın ölçülmesi ve göz dibi muayenesiyle teşhis edilebilmektedir. Glokomun tedavisinde GİB’nın düşürülmesi kontrol edebildiğimiz en önemli faktörlerden biridir. Glokomun 1. basamak tedavisi genellikle göz damlaları ile başlansa da hastanın gözünün durumuna, göz tansiyonun evresine (mevcut hastalığın yapısal ve fonksiyonel hasar düzeyine), hastanın damla kullanımına uyumuna, olası ilaç yan etkilerine, eşlik eden hastalıklarının varlığına göre lazer veya cerrahi gerektiren hastalar da olabilmektedir. Lazer tedavileri içinde, selektif lazer trabeküloplasti (SLT), cerrahi bir kesi gerektirmeyen, etkili, güvenli ve damla tedavisine alternatif 1. basamak tedavide veya damla sayısını azaltmak için kullanılan ek bir destek tedavisi olarak uygulanabilmektedir.
Hastaların yaklaşık ¾’de uzun dönemde ilaçsız takip şansı sunması, yan etki riskinin düşük olması, tekrarlanabilmesi ve maliyet-etkin olması nedeniyle SLT son dönemlerde modern glokom tedavisinde tercih edilen bir tedavi seçeneği olarak dikkat çekmektedir. Ayrıca daha sonra cerrahi tedavi yapılması gerektiğinde, cerrahi tedavi için engel teşkil etmez. Özellikle hamilelerde yan etki ve güvenlik açısından öncelikli olarak tercih edilebilir. Aynı zamanda SLT, ilaç kullanımında zorluk yaşayan, ilaçlarını kullanmayı sık unutan veya uzun dönemde kümülatif olarak damla yükünü azaltmak istediğimiz hastalarımız için oküler hipertansiyon ve primer açık açılı glokom hastalarının yönetiminde düşünülmesi gereken etkili ve güvenli bir tedavi seçeneği olmaktadır. Ancak, her hasta SLT tedavisi için uygun değildir. Özellikle gözün aköz hümör sıvısının dışa akım açısının açık olduğu Primer açık açılı glokom, psödoeksfolyatif glokom, pigmenter glokom ve yüksek riskli oküler hipertansiyon gibi hastalıklarda SLT başlangıç (daha önce topikal damla tedavisi almamış gözlerin) 1. Basamak tedavisinde özellikle önerilmektedir. Başlangıç göz içi basıncı çok yüksek olmayan, düzenli bir şekilde damla tedavisini yapabilen, uyumu ve istikrarı iyi olan hastalarımızda topikal damla tedavisi hala 1. basamak tedavide yerini korumaktadır. Ancak damla tedavisine uyumun ve istikrarın iyi olmadığı, birden fazla şişede damla tedavisinin yarattığı zorluklar, bazı hastalarda görülebilen lokal ve/veya sistemik yan etkiler düşünüldüğünde son zamanlarda SLT tedavisi daha çok tercih edilmeye başlanmıştır.
SLT, poliklinik ortamında yapılabilen ve ameliyathane gerektirmeyen kısa süren bir işlemdir. SLT’nin güvenlik profili iyidir, doku hasarı minimaldir, etkisi azaldığında veya geçtiğinde tekrarlanabilir bir tedavidir. SLT, kısa süreli ve düşük enerjili lazer ışığının trabeküler ağdaki sadece pigmentli hücreleri etkileyerek, çevre dokularda hasar oluşturmadığı için ‘’selektif (seçici) lazer’’ olarak isimlendirilir. Dışa akım kanallarındaki bu etki hücresel ve biyokimyasal yanıtları uyararak, trabeküler ağın gerilmesini ve aradaki boşlukların açılmasını sağlayarak, aköz humor (göz içi sıvısının) dışa akımını arttırarak göz içi basıncını (göz tansiyonunu) düşürdüğü için ‘’Trabeküloplasti’’ olarak isimlendirilir. Glokom hasarının ilerlemesinin durdurulmasına katkıda bulunur. Zaman içinde etkinliği azalabilir. Zamanla göz içi basıncı tekrar yükselirse, tekrar SLT uygulaması yapılabilir. Gerektiğinde tekrar uygulanabilse de tekrarlayan uygulamalarda etkinlik ilk uygulamaya göre azalabilmektedir.
SLT sonrası erken dönemde geçici göz içi basınç piki (yükselmesi) oluşabilir, ancak genellikle işlem öncesi ve sonrası uygulanan antiglokomatöz ilaçlarla, bu pik, önlenebilmektedir. Kan sulandırıcı ilaç kullanan bazı hastalarda göz içine kanama görülebilir. SLT’nin etkisi ömür boyu sürmez, bu nedenle düzenli hasta monitörizasyonuna (takip ve tedavisine) devam etmek önemlidir.
Avrupa Glokom Cemiyeti (EGS) rehberinin 8 Eylül 2025’de yayınlanan son basımına göre, glokom tedavisinde sıklıkla 1. Basamak (başlangıç) tedavisinde önerilen Prostoglandin analogları ve SLT göz içi basıncını yaklaşık %30- 35 oranında düşürmektedir. Glokom ve Oküler Hipertansiyonunda Lazer (LiGHT) çalışması, yeni teşhis edilmiş oküler hipertansiyonu (OHT) ve açık açılı glokom (AAG) hastalarında ilk tedavi olarak seçici lazer trabeküloplasti (SLT) ve göz içi basıncını (GİB) düşürücü damlaları karşılaştıran çok merkezli randomize bir klinik çalışmadır. Çalışmanın ana sonucu 3 yıl sonra raporlanmış olup, SLT’nin ilk tedavi olarak damlalardan daha uygun maliyetli olduğunu göstermiştir. Dahası, SLT ile ilk tedavi gören hastaların %74,2’si 3 yıl sonra damla kullanmamış ve glokom ameliyatı oranında azalma yaşamıştır. (1) Çalışmanın takibi daha sonra 6 yıla uzatılmış ve bu sonuçlar doğrulanmıştır. (2) Yeni teşhis edilmiş OHT ve AAG gözlerinde birinci basamak tedavi olarak SLT, görme alanını korumada damlalardan daha etkili olarak değerlendirilmiştir. (3) Bu sonuçlarda pekçok faktör etkilidir. Hangi hastanın bu tedaviye uygun olduğu ‘’kişisel’’ olarak her hastaya hatta her bir gözün durumuna göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
SLT glokom damlalarının yerini aldı mı?
Glokom tedavisi ‘’kişiye özeldir’’, her hasta için standart bir yaklaşım yoktur. Antiglokomatöz topikal damla ile ilaç tedavisi; başlangıç göz içi basıncı çok yüksek olmayan, damlalarının düzenli kullanımını aksatmayan, iyi uyum gösterebilen ve sistemik yönden de ‘’uygun hastalar’’da etkili ve güvenli ilk basamak tedavi yöntemlerinden biridir. SLT ise özellikle yeni tanı konan yüksek göz içi basıncı olan açık açılı glokom hastalarında, damla kullanımına uyumu yeterli olmayan, birden fazla damla kullananlarda, yan etki görülmesi veya damlaların unutulması nedeniyle ilaçlarını aksatma potansiyeli olan hastalarda önceliklendirilmelidir. Damla ve SLT tedavisi, hastanın ihtiyacına göre, göz içi basıncını yeterince düşürebilmek için tek başına, beraber veya ardışık olarak da kullanılabilir. SLT etkisi belli bir süre devam eder, etkisi azaldığında tekrarlanabilir. Bu etkinin düzenli monitörizasyonu için işlem sonrası kontrollere düzenli olarak devam edilmesi gerekmektedir. Glokomu kontrol altında tutabilmek için her hastanın ihtiyacı olan tedavi farklıdır. Kişiye özel tedavi seçenekleri, her kontrol vizitinde hastanın ihtiyacına göre düzenlenir, planlanır. Glokomun tedavi ve takibinin ömür boyu sürdüğü unutulmamalıdır.
Özetle, SLT göz içi basıncı yüksek olan oküler hipertansiyon ve açık açılı glokom hastalarında göz içi basıncını düşürmek için uygulanan güvenli ve etkili bir tedavi seçeneğidir. Gebelikte erken evre glokomun tedavisinde, 1. basamak (başlangıç) tedavisi olarak kullanabileceği gibi, glokom damlalarının yeterli olmadığı durumlarda ek destek tedavisi olarak da uygulanabilir. Tekrarlanabilmesi, etkinliği ve güvenlik profilinin iyi olması tercih sebebidir.
*Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Her cerrahi işlemde kişiler arasında sonuçlar ‘’kişisel farklılıklar’’ gösterebilir. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Kaynaklar
- Gazzard G, et al. Selective laser trabeculoplasty versus eye drops for first-line treatment of ocular hypertension and glaucoma (LiGHT): a multicentre randomised controlled trial. Lancet. 2019;393 (10180):1505—1516.
- Gazzard G, et al. Laser in Glaucoma and Ocular Hypertension (LiGHT) Trial: six-year results of primary selective laser trabeculoplasty versus eye drops for the treatment of glaucoma and ocular hypertension. Ophthalmology. 2023;130(2):139—35
3. Montesano G, et al. Six-Year Rate of Visual Field Progression in the Laser in Glaucoma and Ocular Hypertension Trial. Ophthalmology. 2025 Oct 1:S0161-6420(25)00610-4. Online ahead of print.
- Kumbhani R, et al. Selective Laser Trabeculoplasty Outcomes in Phakic and Pseudophakic Patients: A Meta-Analysis. Curr Ophthalmol. 2025;36(3):242-251.
- KonstantakopoulouE, et al ; LiGHT Trial Study Group. Selective Laser Trabeculoplasty After Medical Treatment for Glaucoma or Ocular Hypertension. JAMA Ophthalmol. 2025 Apr 1;143(4):295-302.
- Chen KY, et al. What is the long-term efficacy and safety of selective laser trabeculoplasty in the management of primary open-angle glaucoma? A systematic review and meta-analysis. Photodiagnosis Photodyn Ther. 2025 Aug 7;56:104743. Online ahead of print.